Leidsch Dagblad – August 27, 2016

Waarover stemmen Amerikanen straks?

Hillary Clinton wordt nog steeds door de email-affaire achtervolgd en Donald Trump heeft voor de derde keer zijn campagneteam op de schop genomen. Door zulke nieuwtjes raken basale realiteiten soms ondergesneeuwd. Op 8 november stemmen Amerikaanse kiezers niet alleen voor de 45e president van de Verenigde Staten.

Naast de president moeten alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden worden herkozen of vervangen. Ook komen 34 van de 100 Senaatszetels vacant. Twaalf staten houden gouverneursverkiezingen. De functie van gouverneur lijkt op die van president, maar dan op staatsniveau. Gouverneurs zijn cruciaal, want de afzonderlijke staten gaan over bijna alle zaken die het dagelijks leven van burgers beïnvloeden. Van verkeersboetes tot de doodstraf, en van uitkeringen tot inentingsprotocollen.

Senaat en Huis van Afgevaardigden vormen samen het Congres – de wetgevende macht in Washington, in de verte vergelijkbaar met onze Eerste en Tweede Kamer. Amerikaanse congresleden functioneren op landelijk niveau, maar worden per staat en op persoonlijke titel gekozen. Ze vertegenwoordigen hun politieke partij, maar vooral hun thuisstaat. Omdat het wantrouwen jegens ‘Washington’ in de VS nog veel sterker is dan in Nederland jegens ‘Den Haag’, is het voor de congresleden belangrijk contact te houden met de eigen kiezers in hun thuisstaat.

Er bestaat daardoor, wat betreft individuele wetten, nauwelijks een traditie van fractiediscipline. Een congreslid stemt niet per se mee met de lijn van de eigen partij, maar kijkt in de eerste plaats naar het belang van de thuisstaat. Wie House of Cards kijkt, weet dit al: de hoofdpersoon in de serie heeft de functie van whip, degene die belast is met het één voor één in het gareel jagen van de congresleden in zijn eigen partij.

Dat kan vreemde gevolgen hebben. Tegenstribbelende congresleden eisen vaak een toevoeging bij een voorliggende wet, waarin een bonus voor hun staat wordt vastgelegd. Bijvoorbeeld de aanleg van een snelweg, fabriek of park. Zo kunnen ze thuis verantwoorden dat ze met de wet hebben ingestemd. Zeker voor de leden van het Huis van Afgevaardigden – die elke twee jaar moeten worden herkozen, en dus permanent campagne moeten voeren – is het belangrijk dat ze hun kiezers kunnen laten zien wat zij in Washington voor elkaar krijgen.

Op het punt van agendabepaling bestaat wél partijdiscipline. In zowel het Huis als de Senaat hebben de Republikeinen op dit moment de meerderheid. En ze hebben de laatste jaren de neiging alle wetgeving waar de huidige Democratische president Barack Obama om vraagt, collectief te blokkeren. Dat ze bereid zijn heel ver te gaan, zagen we in 2015 toen de federale overheid wekenlang platlag, totdat het Congres de begroting eindelijk goedkeurde.

Tijdens de komende verkiezingen staat hun meerderheid op het spel. Trump ligt in veel staten zo ver achter in de peilingen, dat hij andere Republikeinse kandidaten in zijn val dreigt mee te slepen. Paul Ryan bijvoorbeeld, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, strijdt in zijn thuisstaat Wisconsin voor herverkiezing. Hij staat bekend als Trump-criticus, en werkt momenteel zelfs met Hillary Clinton aan een anti-armoedewet, maar het feit dat Wisconsin op haar lijkt te gaan stemmen, kan zijn eigen herverkiezing ook in gevaar brengen.

Als de Democraten erin slagen de nieuwe president te leveren én een meerderheid veroveren in het Congres, kunnen ze opeens veel gedaan krijgen. Zo ging het ook in Obama’s beginjaren en veel Republikeinen hebben daar nog steeds een kater van. Of het komt door zijn nieuwe campagneteam of niet, Trump krabbelt de laatste dagen iets op in de peilingen. Maar de paniek onder Republikeinse congresleden is voorlopig nog gerechtvaardigd.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *