Leidsch Dagblad – October 1, 2016

Wat als Trump de verkiezingen wint?

‘Wat gebeurt er als Trump wint?’ Logische vraag, want de Republikeinse presidentskandidaat is beslist niet kansloos. Helaas gaat mijn soort wetenschap niet over voorspellen. Ik onderzoek waarom dingen mooi zijn, hoe taal en werkelijkheid samenhangen, hoe woorden en beelden betekenis krijgen. Wat er in de toekomst gaat gebeuren, weet ik net zo min als u. Ik denk dat het Hillary Clinton of Donald Trump wordt en dat de andere kandidaten nul procent kans hebben.

Studenten raad ik altijd af om te speculeren over zaken die letterlijk van ontelbaar veel factoren afhangen. In strijd met mijn eigen regel toch een paar opmerkingen over een eventueel Trump-presidentschap.

Dat het weinig uitmaakt als Trump president wordt, zoals mensen soms zeggen, geloof ik niet. Het is waar dat het Amerikaanse systeem ingebouwde checks and balances heeft om de president te controleren, en zo nodig in toom te houden. Het Congres gaat over de begroting en kan een veto van de president overrulen, zoals de huidige president Barack Obama deze week voor het eerst in acht jaar overkwam. Voor veel benoemingen doet de president een voordracht, maar de Senaat, de Amerikaanse Eerste Kamer, moet ermee instemmen. Het Hooggerechtshof beoordeelt of orders van de president grondwettig zijn. Bovendien zijn veel federale instellingen – het leger, de CIA – logge organisaties die niet zomaar van koers veranderen.

Allemaal waar, maar toch kan een machtswellustige president veel kwaad doen. En met zo iemand hebben we te maken. Iemand die niet vanuit democratische waarden redeneert, maar het systeem zo ver mogelijk wil oprekken. Trumps team heeft een plan klaarliggen waarin hij op dag 1 van zijn eventuele presidentschap, 25 Executive Orders (presidentiële bevelen) tekent die een groot deel van Obama’s werk ongedaan maken. Wat ervoor in de plaats komt, is onduidelijk. De constitutionele toetsing van die orders door het Hooggerechtshof duurt maanden, zo niet jaren, dus president Trump heeft in het begin de vrije hand. Bovendien mag hij meteen een nieuwe rechter aanstellen in het Hooggerechtshof, want er is een plaats vrij. En er komen meer vacatures aan.

Wat betreft politieke voornemens heb ik geen idee in hoeverre Trump zijn plannen echt kan uitvoeren. Onderzoek laat zien dat Amerikaanse presidenten gemiddeld zeventig procent van hun verkiezingsbeloften waarmaken. Maar Trumps beloften zijn zo vaag, dat waarschijnlijk zelfs achteraf onmeetbaar is of ze zijn uitgekomen.

Trumps algehele inconsistentie en onbetrouwbaarheid zijn, behalve lachwekkend, ook een enorm risico. Zoals een groep hooggeplaatste defensiespecialisten in een open brief schreef: de president beschikt over de mogelijkheid Amerika’s atoomwapens in te zetten. De codes daarvoor moeten we niet in handen geven van iemand die ze wellicht gaat gebruiken in reactie op een beledigende tweet, aldus de schrijvers.

Bovendien is de hele wereld in zekere zin afhankelijk van de VS als militaire supermacht. Van het wereldwijde defensiebudget is 37 procent Amerikaans; de VS heeft een krijgsmacht die even groot is als die van de nummers twee tot en met zeven samen. De verhoudingen in de rest van de wereld zijn nu niet bepaald stabiel, en een voorspelbare VS is cruciaal voor het broze evenwicht op tal van andere plekken. Trump heeft al gezegd dat hij tegen een Navo-interventie is in Oost-Europa. Als hij president wordt, is het niet ondenkbaar dat de Russische president Poetin op 21 januari 2017, de dag na Trumps inauguratie, de Baltische staten annexeert.

Enfin. Als een student dit had geschreven, zou ik zeggen: hou op met je apocalyptische rampscenario’s en bedenk een vraag die je wél kunt beantwoorden. Wat gebeurt er als Trump wint? Laten we hopen dat we er niet achter komen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *