Leidsch Dagblad – October 8, 2016

Mike Pence, conservatieve redder in nood

Tijdens het vicepresidentiële debat tussen Democraat Tim Kaine en Republikein Michael Pence kreeg ik ineens medelijden met Pence. Hij is een professionele politicus, maar het was hem aan te zien dat hij een onmogelijke opdracht had: Donald Trump verdedigen. Hillary Clintons campagne had vlak na het debat al een pesterig spotje klaar: ‘Kop op, Mike, wij zouden hem ook niet kunnen verdedigen!’ De uiterst conservatieve Pence is het overduidelijk op veel punten oneens met Trump.

Dat hij desondanks Trumps running mate is, zegt iets over de spagaat waarin de Grand Old Party zich de afgelopen decennia heeft gewerkt. Dat begon ongeveer veertig jaar geleden met twee verschillende, onderling verweven, bewegingen. Eén richting christelijk conservatisme en één richting een agressieve afwijzing van, nou ja, alles eigenlijk. De Republikeinse partij is geleidelijk steeds meer gegijzeld door beide bewegingen.

Door de Watergate-affaire (1974) moest toenmalig president Richard Nixon aftreden. Hij was betrapt op het afluisteren van zijn politieke tegenstanders. In 1976 verloren de Republikeinen op dramatische wijze de verkiezingen. De situatie rond de onbetrouwbaar gebleken Nixon was al vernederend, maar het feit dat Democraat Jimmy Carter, een wedergeboren christen, aan de haal ging met een groot deel van de, traditioneel Republikeinse, evangelische kiezers was extra zout in de wonde.

Mede daarom leidde Ronald Reagan de Republikeinse partij eind jaren zeventig terug naar de ‘oude waarden’ van het traditionele, witte, christelijke, vaderlandslievende Amerika. ‘De gewone man’ zou daar na de woelige jaren zestig en het Watergate-debacle wel naar terugverlangen. Als je op YouTube Reagans campagnespotje ‘It’s Morning in America’ opzoekt, krijg je een beeld van wat Reagan bedoelde en welke clichés hij aansprak. Hij werd in 1980 president en daarmee begon de Republikeinse partij aan een koerswijziging: van klassiek Republikeins – voor een kleine overheid en zoveel mogelijk soevereiniteit voor de individuele staten – naar conservatief christelijk.

Die conservatieve beweging is sinds Reagan extremer geworden. Ultra-conservatieve politici, zoals voormalig presidentskandidaat Ted Cruz en Mike Pence zijn er voorbeelden van. Ze vertegenwoordigen de mensen die dagelijks medewerkers en cliënten van abortusklinieken terroriseren en – grondwet of geen grondwet – proberen homohuwelijken te dwarsbomen.

Daarnaast is er de ‘Tea Party’, genoemd naar het Amerikaanse protest in 1773 tegen de Britse koloniale overheersing, met kopstukken als Sarah Palin. Een luidruchtige factie die zichzelf definieert op basis van uitsluiting, en sterk tegen het establishment is gekant. Ze willen, zogenaamd principieel, niet meewerken met alles wat een ‘nep-christen’ en ‘nep-Amerikaan’ als Barack Obama initieert. Palin vertegenwoordigde aanvankelijk zowel de conservatieve als de anti-beweging, maar tijdens de voorverkiezingen koos ze partij, tegen Cruz en voor Trump.

Trumps succes is dus geen donderslag bij heldere hemel, maar de culminatie van een al jaren aanzwellend tegengeluid. Mensen als Palin hebben het landschap voor hem gecreëerd: een kale vlakte die alleen nog maar middelvingers tegen de heersende orde toelaat. Tegelijk doorbreekt Trump de verstikkende gijzeling door het conservatisme van Cruz en de zijnen. Trump is niet conservatief, eerder klassiek Republikeins. Iets dat hij, tussen alle flauwekul door, soms hardop uitspreekt. Dit blijkt ook wel uit het feit dat hij een coalitie zoekt met de vakbonden en de arbeidersbeweging van Democraat Bernie Sanders. Conservatieven als Mike Pence heeft hij nodig om een belangrijke vleugel van de partij binnenboord te houden, maar het blijft een verstandshuwelijk. Trump heeft een broertje dood aan Pence en maakt daar geen geheim van. Gelukkig voor Pence ziet de partij hem als een stabiliserende factor in de puinhoop. Dat zal nog van pas komen als hij in 2020 of 2024 zelf president wil worden. Onzin dus, dat medelijden.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *